ULTRAMAN
Stworzona w 1966 roku przez pioniera efektów specjalnych Eijiego Tsuburayę i wytwórnię Tsuburaya Productions, marka Ultraman to jedna z najdłużej trwających i najbardziej wpływowych serii science-fiction w globalnej popkulturze. Jako pionier podgatunków tokusatsu oraz Kyodai Hero (gigantyczny bohater), franczyza obejmuje ponad sześć dekad kultowych seriali telewizyjnych, filmów pełnometrażowych, gier wideo, mangi i kolekcjonerskich gadżetów z całego świata.
Cronologia
Przegląd
Franczyza Ultraman (oficjalnie znana jako Ultra Series) została stworzona w 1966 roku przez legendę efektów specjalnych Eijiego Tsuburayę – współtwórcę Godzilli – oraz Tsuburaya Productions.
Debiutując przełomowymi serialami telewizyjnymi Ultra Q oraz Ultraman na antenie TBS, marka zapoczątkowała aktorski podgatunek gigantycznego bohatera tokusatsu (Kyodai Hero), który zrewolucjonizował globalną popkulturę.
Przez blisko 60 lat swojej historii Ultraman rozrosnął się do potężnego uniwersum medialnego obejmującego ponad 40 seriali telewizyjnych (aktorskich i animowanych) – od klasycznych produkcji z epoki Showa po współczesne seriale z ery Reiwa, takie jak Ultraman Arc, Ultraman Omega czy flagowy serial na 60-lecie marki, Ultraman Teo (2026). Franczyza może się również pochwalić dziesiątkami kinowych filmów pełnometrażowych, specjalnymi wydaniami direct-to-video, globalnymi serialami streamingowymi, takimi jak anime ULTRAMAN od Netflixa oraz Ultraman: Rising, grami wideo oraz adaptacjami komiksowymi produkowanymi we współpracy z wydawnictwami takimi jak Marvel Comics. Emitowany w ponad 100 krajach i regionach na całym świecie, Ultraman pozostaje fundamentem międzynarodowej rozrywki sci-fi.
Początki
Początki Ultramana sięgają marca 1965 roku, kiedy producent Takashi Kakoi z stacji Tokyo Broadcasting System (TBS) zlecił Tsuburaya Productions opracowanie kontynuacji ich nadchodzącej antologii sci-fi zatytułowanej Ultra Q. Główny scenarzysta Tetsuo Kinjo oraz autor Masahiro Yamada początkowo zaadaptowali pomysły z niezrealizowanego projektu zatytułowanego WoO, opracowując propozycję o nazwie Science Special Search Party: Bemular.
Ten pierwotny plan skupiał się na prawym kaiju o imieniu Bemular, który współpracował z ludzką jednostką z siedzibą w Paryżu. Aby młodzi widzowie mogli wyraźnie odróżnić bohatera od wrogich potworów, Eiji Tsuburaya zasugerował nadanie protagonisty szlachetnego, humanoidalnego wyglądu. Projekt przemianowano na Science Special Search Party: Redman, wprowadzając wczesne koncepcje, takie jak urządzenie transformujące Flash Beam.
Do marca 1966 roku projekt oficjalnie przyjął nazwę Ultraman. Kręcony na drogiej taśmie filmowej 35 mm w celu zachowania wysokiej jakości obrazu, serial szybko napotkał rosnące koszty produkcji i presję czasu. Po przedpremierowym pokazie specjalnym zatytułowanym Narodziny Ultramana w Suginami Public Hall, Ultraman zadebiutował oficjalnie 17 lipca 1966 roku, osiągając oszałamiającą oglądalność na poziomie 34,4% i ustanawiając historyczny kamień milowy w historii telewizji.
Postacie
I PEZZI DI ULTRAMAN
Kolekcjonerstwo
Sprzedaż gadżetów i licencjonowanych zabawek z Ultramanem stanowi kluczowy filar finansowy Tsuburaya Productions od samego początku istnienia franczyzy w 1966 roku. Dla kolekcjonerów figurek i zabawek głównym magnesem są wierne rekwizytom przedmioty do transformacji – takie jak klasyczna Beta Capsule, Ultra Eye Ultrasevena, Spark Lens Tigi czy nowoczesny Ultra Z Riser – które z prostych plastikowych rekwizytów przekształciły się w wysoce szczegółowe przedmioty kolekcjonerskie.
Oprócz figurek produkowanych przez głównych producentów zabawek, takich jak Bandai, trendy kolekcjonerskie silnie rozwinęły się w kierunku fizycznych karcianych gier kolekcjonerskich. Marka była pionierem skanowania kart w automatach za sprawą Ultraman Fusion Fight! i w październiku 2024 roku wydała fizyczną grę karcianą ULTRAMAN CARD GAME globalnie w ponad 23 krajach, co doprowadziło do jej pierwszych oficjalnych Mistrzostw Świata w Tokio wiosną 2026 roku. Kolekcjonerzy wydań domowych cenią sobie również wydania fizyczne w wysokiej rozdzielczości, w tym japońskie box sety od Bandai Visual oraz północnoamerykańskie wydania Blu-ray SteelBook od Mill Creek Entertainment.
Ciekawostki
• Słynny 3-minutowy licznik czasu (Color Timer) Ultramana został stworzony podczas produkcji, aby zmniejszyć napięcie dramatyczne i zmieścić się w budżecie na kostium. • Weteran odgrywający role w kostiumach, Haruo Nakajima, zauważył, że chwiejny chód potwora często wynikał z wdychania oparów świeżej farby wewnątrz przerobionych kostiumów, takich jak Jirahs.
• Oryginalny odtwórca roli Ultramana, Satoshi „Bin” Furuya, został wybrany ze względu na swoją wysoką, smukłą sylwetkę i idealne proporcje. • Ultraman Cosmos dzierży rekord najdłuższego aktorskiego serialu telewizyjnego o Ultramanie w historii, liczącego 65 odcinków. • Odcinek pilotażowy oryginalnego serialu Ultraman z 1966 roku osiągnął w Japonii gigantyczną oglądalność na poziomie 34,4%, która później osiągnęła szczyt na poziomie 42,8%.
Filmy
• **Ultraman: Monster Movie Feature** (1967) – Pierwszy film kinowy kompilujący walki potworów z wczesnych seriali. • **Return of Ultraman** (1971) – Kinowy film kompilacyjny wydany w trakcie emisji ery Showa. • **Ultraman - The Frozen Station** (1971) – Kinowy program filmowy z ery Showa. • **The 6 Ultra Brothers vs. The Monster Army** (1974) – Kinowy film crossoverowy z ery Showa. • **Ultraman** (1979) – Kinowa kompilacja filmowa. • **Ultraman: Great Monster Decisive Battle** (1979) – Premiera kinowa skupiająca się na kultowych walkach kaiju. • **Ultraman ZOFFY: Ultra Warriors vs. the Giant Monster Army** (1984) – Film fabularny skupiony na Zoffym i Wojownikach Ultra. • **Ultraman Story** (1984) – Film kinowy skupiający się na pochodzeniu i rozwoju Ultramana Taro. • **Ultraman: The Adventure Begins / Ultraman USA** (1987) – Pełnometrażowy film animowany coprodukowany z Hanna-Barbera. • **Ultra Q The Movie** (1990) – Kinowa kontynuacja franczyzy Ultra Q. • **Revive! Ultraman** (1996) – Okolicznościowy krótkometrażowy film celebrujący oryginalnego bohatera. • **Ultraman Zearth** (1996) – Komediowy film parodystyczny przedstawiający bohatera mającego obsesję na punkcie higieny. • **Ultraman Zearth 2** (1997) – Komediowy sequel filmowy z udziałem Ultramana Zeartha. • **Ultraman Tiga & Ultraman Dyna: Warriors of the Star of Light** (1998) – Kinowy film crossoverowy łączący Tigę i Dynę. • **Ultraman Tiga, Ultraman Dyna, & Ultraman Gaia: Battle in Hyperspace** (1999) – Wielowymiarowy film kinowy crossover.
• **Ultraman Tiga: The Final Odyssey** (2000) – Prequel/sequel wyjaśniający starożytne, mroczne pochodzenie Tigi. • **Ultraman Cosmos: The First Contact** (2001) – Pierwszy film w kinowej trylogii Ultraman Cosmos. • **Ultraman Cosmos 2: The Blue Planet** (2002) – Drugi film fabularny w trylogii Cosmos. • **New Century Ultraman Legend** (2002) – Krótkometrażowy film kinowy celebrujący historię Ultra. • **Ultraman Cosmos vs. Ultraman Justice: The Final Battle** (2003) – Spektakularne domknięcie trylogii Cosmos. • **New Century 2003 Ultraman Legend** (2003) – Specjalny film kompilacyjny. • **ULTRAMAN / Ultraman: The Next** (2004) – Wysokobudżetowy, realistyczny reboot w klimacie dorosłego sci-fi wojskowego. • **Ultraman Mebius & the Ultra Brothers** (2006) – Jubileuszowy film crossoverowy z udziałem klasycznych aktorów Ultra z ery Showa. • **Superior 8 Ultra Brothers** (2008) – Film drużynowy w alternatywnym wszechświecie z udziałem bohaterów z er Showa i Heisei. • **Mega Monster Battle: Ultra Galaxy Legends The Movie** (2009) – Przełomowy film wprowadzający Ultramana Zero i Ultramana Beliala. • **Ultraman Zero: The Revenge of Belial** (2010) – Kinowa kontynuacja walki Zero z Belialem. • **Ultraman Saga** (2012) – Film crossoverowy z udziałem Ultramana Zero, Dyny i Cosmosa. • **Shin Ultraman** (2022) – Aktorski reboot napisany przez Hideakiego Anno i wyreżyserowany przez Shinji Higuchiego. • **Ultraman: Rising** (2024) – Oryginalny film animowany CG od Netflixa w reżyserii Shannona Tindle'a. • **Ultraman Arc The Movie: The Clash of Light and Evil** (2025) – Podsumowujący film kinowy dla serialu Ultraman Arc.
Seriale TV
• **Ultra Q** (1966) – Serial-antologia kaiju sci-fi od TBS. • **Ultraman** (1966–1967) – Aktorski serial TBS wprowadzający oryginalnego bohatera oraz SSSP. • **Ultraseven** (1967–1968) – Aktorski serial sci-fi od TBS z Danem Moroboshim i Ultra Guard. • **Ultra Fight** (1970–1971) – Krótkometrażowy mikro-serial z walkami od TBS. • **The Return of Ultraman** (1971–1972) – Aktorski serial TBS wprowadzający Ultramana Jacka. • **Ultraman Ace** (1972–1973) – Serial TBS wprowadzający dwóch ludzkich gospodarzy oraz potwory Chouju. • **Ultraman Taro** (1973–1974) – Serial familijny od TBS, którego bohaterem jest syn Ojca i Matki Ultra. • **Ultraman Leo** (1974–1975) – Mroczny aktorski serial TBS skupiony na sztukach walki. • **The Ultraman** (1979–1980) – Serial anime wyprodukowany przez studio Sunrise, przedstawiający Ultramana Joneusa. • **Ultraman 80** (1980–1981) – Serial TBS przedstawiający bohatera Ultra pracującego jako nauczyciel w gimnazjum. • **Andro Melos** (1983) – Krótkometrażowy spin-off skupiony na opancerzonych wojownikach Ultra. • **Ultraman: Towards the Future / Ultraman Great** (1990) – Australijska koprodukcja aktorska. • **Ultraman: The Ultimate Hero / Ultraman Powered** (1993) – Amerykańska koprodukcja aktorska. • **Ultraman Tiga** (1996–1997) – Przełomowy serial MBS/TBS ożywiający franczyzę telewizyjną dzięki mechanice zmiany form. • **Ultraman Dyna** (1997–1998) – Bezpośredni sequel Tigi o eksploracji kosmosu od MBS/TBS. • **Ultraman Gaia** (1998–1999) – Serial MBS/TBS zgłębiający rywalizację pomiędzy Gaią a Agulem. • **Ultraman Neos** (2000–2001) – Serial telewizyjny w formacie OVA wydany bezpośrednio na wideo. • **Ultraman Cosmos** (2001–2002) – Serial MBS/TBS skupiony na pacyfikowaniu i chronieniu kaiju. • **Ultra Q: Dark Fantasy** (2004) – Nowoczesny reboot antologii Ultra Q od TV Tokyo. • **Ultraman Nexus** (2004–2005) – Dekonstrukcyjna, dojrzała pozycja sci-fi od CBC/TBS skierowana do starszej widowni.
• **Ultraman Max** (2005–2006) – Powrót CBC/TBS do klasycznego epizodycznego formatu „potwora tygodnia”. • **Ultraman Mebius** (2006–2007) – Jubileuszowy serial na 40-lecie od CBC/TBS nawiązujący do ciągłości ery Showa. • **Ultraseven X** (2007) – Mroczna, skierowana do dorosłych wizja Ultrasevena od CBC/TBS. • **Ultra Galaxy Mega Monster Battle** (2007–2008) – Aktorski serial BS11 o treserze kaiju. • **Ultra Galaxy Mega Monster Battle: Never Ending Odyssey** (2008–2009) – Serial będący coquelem od BS11. • **Neo Ultra Q** (2013) – Drugie ożywienie antologii Ultra Q od WOWOW. • **Ultraman Ginga** (2013) – Serial TV Tokyo zapoczątkujący linię New Generation Heroes. • **Ultraman Ginga S** (2014) – Bezpośredni serialowy sequel Gingi od TV Tokyo. • **Ultraman X** (2015) – Serial TV Tokyo wprowadzający mechanikę cybernetycznych pancerzy. • **Ultraman Orb** (2016) – Serial TV Tokyo wykorzystujący moc fuzji dawnych bohaterów Ultra. • **Ultraman Geed** (2017) – Serial TV Tokyo opowiadający o bohaterskim synu złoczyńcy Ultramana Beliala. • **Ultraman R/B** (2018) – Serial TV Tokyo z braterskim duo bohaterów Ultra. • **ULTRAMAN** (2019–2023) – Oryginalny serial anime 3D CG od Netflixa wyprodukowany przez Production I.G / Sola Digital Arts. • **Ultraman Taiga** (2019) – Serial TV Tokyo z synem Taro na czele Tri-Squad. • **Ultraman Z** (2020) – Serial TV Tokyo z uczniem Zero podczas wojskowych operacji obronnych. • **Ultraman Trigger: New Generation Tiga** (2021) – Serial TV Tokyo stanowiący bezpośredni hołd dla Tigi. • **Ultraman Decker** (2022) – Serial TV Tokyo stanowiący hołd dla Dyny. • **Ultraman Blazar** (2023) – Aktorski serial TV Tokyo / YouTube z plemiennym wojownikiem Blazarem w roli głównej. • **Ultraman Arc** (2024–2025) – Serial TV Tokyo / YouTube skupiony wokół wyobraźni. • **Ultraman Omega** (2025–2026) – Aktorski serial TV Tokyo emitowany od lipca 2025 do stycznia 2026 roku. • **Ultraman New Generation Stars** (2026) – Rozszerzony serial podsumowujący od TV Tokyo, prowadzony przez Z i Geeda. • **Ultraman Teo** (2026) – Flagowy serial TV Tokyo / globalny na 60-lecie marki, którego premiera odbędzie się 4 lipca 2026 roku.
Gry wideo
• **Ultraman** (1991) – Dwuwymiarowa gra bójkowa na Super Famicom / SNES. • **Ultraman: Towards the Future** (1991) – Gra bójkowa na SNES oparta na Ultramanie Great. • **Ultraman Powered** (1994) – Cyfrowa gra bójkowa na konsolę 3DO wykorzystująca grafikę pełnometrażowego wideo (FMV). • **Ultraman Fighting Evolution** (1998) – Trójwymiarowa gra bójkowa na PlayStation opracowana przez Banpresto/Bandai. • **Ultraman Fighting Evolution 2** (2002) – Trójwymiarowy sequel gry bójkowej na PlayStation 2. • **Ultraman Fighting Evolution 3** (2004) – Doceniona przez krytyków gra bójkowa tokusatsu na PlayStation 2. • **Ultraman Fighting Evolution Rebirth** (2005) – Akcji gra bójkowa na PlayStation 2.
• **Ultraman Nexus** (2005) – Bijatyka na PlayStation 2 zawierająca mechanikę wytrzymałości i rozgałęziające się linie fabularne. • **Ultraman Fighting Evolution 0** (2006) – Przenośna gra bójkowa na PlayStation Portable. • **Mega Monster Battle: Ultra Coliseum** (2009) – Gra symulacyjna bitewna na Nintendo Wii. • **Ultraman Fusion Fight!** (2016) – Automatowa gra bójkowa Data Carddass ze skanowaniem kolekcjonerskich kart. • **City Shrouded in Shadow** (2017) – Gra o przetrwanie na PlayStation 4 z udziałem gigantycznych zagrożeń ze strony Ultra i kaiju. • **Ultra Kaiju Monster Rancher** (2022) – Crossoverowa gra symulacyjna na Nintendo Switch. • **ULTRAMAN CARD GAME** (2024) – Globalna fizyczna, konkurencyjna karciana gra kolekcjonerska.
Książki i komiksy
• **Klasyczne adaptacje mangowe Ultramana** (lata 60.–70.) – Klasyczne serie mangowe autorstwa rysowników Daijiego Kazumine i Mamoru Uchiyamy. • **Manga ULTRAMAN** (2011–obecnie) – Seria mangowa autorstwa Eiichiego Shimizu i Tomohiro Shimoguchiego z Shinjiro Hayatą w roli głównej.
• **The Rise of Ultraman** (2020–2021) – Miniseria rebootująca od Marvel Comics napisana przez Kyle'a Higginsa i Mata Grooma. • **The Trials of Ultraman** (2021) – Limitowana seria od Marvel Comics rozszerzająca uniwersum rebootu. • **The Mystery of Ultraseven** (2022) – Limitowana seria od Marvel Comics przedstawiająca nową wizję Ultrasevena. • **Ultraman x Avengers** (2024) – Seria crossoverowa od Marvel Comics łącząca superbohaterów Marvela z Ultramanem.
